જાણવા જેવું

ભીમ ઘુટણ ના બળ પર બેસીને ભોજપુરના આ શિવલિંગ પર ફૂલ ચઢાવતા હતા

આ પ્રાચીન શિવ મંદિર નું નિર્માણ પરમાર વંશ ના પ્રસિદ્ધ રાજા ભોજ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. મંદિર ૧૧૫ ફૂટ લાંબુ, ૮૨ ફૂટ પહોળું તથા 13 ફૂટ ઊંચું સ્થાયી છે.આ ભોજપુર શિવ મંદિર અથવા ભોજેશ્વર મંદિર ના નામથી પ્રસિદ્ધ છે. આ મંદિર ની સૌથી મોટી વિશેષતા છે અહિયાં ની વિશાળ શિવલિંગ, પોતાને અને અન્યને વિશાળ આકાર વાળી આ શિવલિંગ ના કરને ભોજેશ્વર મંદિર ને ઉત્તર ભારતનું સોમનાથ પણ કહેવામાં આવે છે.

સરળ લાલ પથ્થર થી બનેલી આ શિવલિંગ ને એક જ પથ્થર થી બનાવવામાં આવી છે અને તે વિશ્વ ની સૌથી મોટી પ્રાચીન શિવલિંગ માનવામાં આવે છે.આધાર સહીત શિવલિંગ ની કુલ ઉંચાઈ ૪૦ ફૂટ થી વધારે છે.શિવલિંગ ની લંબાઈ એની ઉંચાઈ ૭.૫ ફૂટ તથા ગોળાઈ ૫.૮ ફૂટ છે. આ શિવલિંગ એક 21.૫ ફૂટ પહોળી જલહરી પર સ્થાપિત છે.

મંદિર માં પ્રવેશ માટે પશ્ચિમ દિશા માં સીડીઓ છે.ગર્ભગૃહ ના દરવાજા ની બંને બાજુ નદી દેવી ગંગા અને યમુના ની મૂર્તિઓ લાગેલી છે.આ મંદિર ને જોતા જ સમાજ આવે છે કે આ માત્ર એક મંદિર જ નહિ, તેના વિશાળ કદ ઉપરાંત પણ આ મંદિર ની ઘણી વિશેષતાઓ છે. અનો વિશાળ પ્રવેશદ્વાર નો આકાર-પ્રકાર વર્તમાન માં ભારત ના કોઈ પણ મંદિર ના પ્રવેશદ્વારો માં સૌથી વધારે વિશાળ છે.

એની અંદર સ્થાપિત શિવલિંગ ને જોઇને, પ્રવેશદ્વાર નો આ આકાર પ્રાસંગિક લાગે છે.આ મંદિર ની એક અન્ય વિશેષતા આની ૪૦ ફૂટ ઉંચાઈ વાળા ચાર સ્તંભ છે. ગર્ભગૃહ ની અધુરી બનેલી છત આ ચાર સ્તંભો પર ટકેલી છે. ભોજેશ્વર મંદિર ની વિસ્તૃત ચબુતરા પર જ મંદિર ના અન્ય હિસ્સો, મંડપ-યોજના થી સંબદ્ધ નકશા થી ખબર પડે છે.

આ જગ્યા ની એક અદભૂત વિશેષતા એ પણ છે કે ભોજેશ્વર મંદિર ના ભુવિન્યાસ, સ્તંભ, શિખર, કળશ, તેમજ અન્ય રેખાની આકૃતિઓ જેવી ખડકોની સપાટી પર ઉતરેલા છે. પ્રાચીન ભારતીય શિલ્પ અને સ્થાપત્ય કળા ના નિર્માણ ની તકલીફ ચોક્કસપણે અલગ હતી. પરમાર વંશ ના પ્રતાપી રાજા ભોજ એ આ વિશાળ મંદિર નું નિર્માણ એમના વિખ્યાત ગ્રંથ સમરાંગણસુત્રધાર ના આધારે કરાવ્યું હતું.

સમરાંગણસુત્રધાર ભારતીય વાસ્તુશાસ્ત્ર થી સંબધિત ગ્રંથ છે.  ઘણા વિદ્વાનો નું માનવું છે કે ભોલેશ્વર શિવમંદિર એક પ્રકાર નું અંત્યેષ્ટિ સ્મારક છે.આ પ્રકાર ના મંદિરો ને સ્વર્ગારોહણ –પ્રસાદ કહેવામાં આવે છે. આ પ્રકાર ના મંદિરો માં એકલ શિખર ના સ્થાન ની પાછળ ઘટાતા પથ્થર ની સીડીઓ નો પ્રયોગ કરવા માં આવે છે.

એના અનુમાન ની અનુસાર રાજા ભોજ એ આ મંદિર ને સંભવત તેમના સ્વર્ગવાસી પિતા સિંધુરાજ અથવા કાકા વાકપતિ મુંજ ના હેતુ દ્વારા બનાવ્યું હશે.આ મંદિર ના નિર્માણ વિશે બે કથાઓ પ્રચલિત છે.પહેલી જનકથા ની અનુસાર વનવાસ ના સમયે આ શિવ મંદિર ને પાંડવોએ બનાવડાવ્યું હતું. ભીમ ઘુટણ ના બળ પર બેસીને આ શિવલિંગ પર ફૂલ ચઢાવતા હતા.

આ મંદિર નું નિર્માણ દ્વાપર યુગ માં પાંડવો દ્વારા માતા કુંતી ની પૂજા માટે આ શિવલિંગ નું નિર્માણ એક જ રાત માં કરવામાં આવ્યું હતું. જેવી સવાર પડી તો પાંડવ ભાગી ગયા અને મંદિર અધૂરું જ રહી ગયું.

Sandhya

Recent Posts

સઈ એ વિરાટ અને પાખી વિરુદ્ધ કિડનેપિંગ નો કેસ કર્યો, શોમાં થશે આ વ્યક્તિની એન્ટ્રી….

સ્ટાર પ્લસનો લોકપ્રિય શો 'ઘૂમ હૈ કિસી કે પ્યાર મેં' હાલના સમયમાં એક ઈમોશનલ ટ્રેક…

5 hours ago

અનુજ ની પરવાનગી વગર માયા ને કપાડિયા હાઉસ માં રાખશે અનુપમા, શો માં આવશે મોટો ટ્વીસ્ટ….

ટીવી શો 'અનુપમા'માં માયાની અચાનક એન્ટ્રીએ કાપડિયાસને જાણે હચમચાવી જ નાખ્યા છે.માયા અનુપમા અને અનુજ…

5 hours ago

ટીવીની અનુપમા એ પૂરું કર્યું તેનું મોટું સપનું, ખરીદી 1 કરોડની મર્સીડીઝ કાર….

પ્રખ્યાત ટીવી સિરિયલ અનુપમા હંમેશા TRP લિસ્ટમાં ટોપ પર રહે છે. આ શો હંમેશા દર્શકોનોં…

5 hours ago

અક્ષરા અને અભિમન્યુ વચ્ચે વધશે નજદીકી, તો અભીરનું ધ્યાન રાખશે અભી….

ટીવી સીરિયલ 'યે રિશ્તા ક્યા કહેલાતા હૈ'ની સ્ટોરીમાં એક રસપ્રદ ટ્વિસ્ટ આવવાનો છે. પરંતુ, આ…

1 day ago

માયા ના કારણે તૂટી જશે અનુજ અને અનુપમા નો સંબંધ, મુશ્કેલીમાં મુકાઈ નાની અનુ…

"અનુપમા" તેની દમદાર સ્ટોરીથી દર્શકોની ફેવરિટ બની ગઈ છે. નાની અનુની અસલી માતા માયાની એન્ટ્રી…

1 day ago

પાખી પોતે વિનાયકને સઇ અને વિરાટને સોંપશે,,આખરે શું નિર્ણય લેશે પત્રલેખા હવે???

'ગુમ હૈ કિસી કે પ્યાર મેં' સિરિયલના વર્તમાન ટ્રેકને દર્શકો દ્વારા ખૂબ પસંદ કરવામાં આવી…

1 day ago